De discussie over het gordelroosvaccin is uitgegroeid tot dé lakmoesproef voor ons preventiebeleid voor ouderen, vindt SeniorenNetwerkNL. Het landelijke samenwerkingsverband waarschuwt voor een tweedeling in de zorg.

Op 20 mei organiseert de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport op verzoek van D66 en 50PLUS een rondetafelgesprek over het belang van vaccineren voor ouderen.

Dat debat komt geen moment te vroeg: de samenstelling van het rondetafelgesprek onderstreept de urgentie. Deskundigen, patiëntenorganisaties, uitvoeringsorganisaties, zoals het RIVM, en adviesorganen, zoals de Gezondheidsraad, leveren hun inbreng. Het veld spreekt zich breed uit. Experts, zoals Stichting Pijn na gordelroos, vertegenwoordigers van senioren, zoals SeniorenNetwerkNL, en de Nederlandse Immunisatie Stichting met voorzitter en vaccinatie-expert Ted van Essen wijzen al langer op de noodzaak van betere bescherming van ouderen. Dat deze partijen gezamenlijk gehoord worden, laat zien dat hier geen randthema ligt, maar een wezenlijke maatschappelijke opgave.

Effectieve preventie

In de position paper voor het Kamerdebat benadrukt SeniorenNetwerkNL dat bewezen effectieve preventie een vaste plek moet krijgen in het gezondheidsbeleid. Toch gebeurt nu precies het tegenovergestelde. Bij gordelroos – een aandoening die jaarlijks tienduizenden ouderen treft en kan leiden tot langdurige, invaliderende zenuwpijn – wordt toegang tot vaccinatie begrensd door budgettaire keuzes in plaats van gezondheidswinst.

Gelijke gezondheidskansen?

“Het kabinet kiest ervoor om vanaf 2027 alleen mensen die 60 jaar worden een gratis vaccin aan te bieden”, legt Leo Bisschops, woordvoerder namens SeniorenNetwerkNL, uit. “Daarmee vallen miljoenen oudere ouderen buiten de boot; juist de groep die het grootste risico loopt op complicaties, ziekenhuisopname en verlies van zelfstandigheid.”

“Dat maakt de gordelroosvaccinatie tot een echte lakmoesproef”, vervolgt Bisschops. “Nemen we preventie serieus voor álle ouderen, of slechts voor een selecte groep? Accepteren we dat toegang tot bescherming afhankelijk wordt van leeftijdsgrenzen en portemonnee, of kiezen we voor gelijke gezondheidskansen? SeniorenNetwerkNL waarschuwt dat deze keuze leidt tot groeiende ongelijkheid. Preventie zou verschillen moeten verkleinen, niet vergroten. Wanneer ouderen met lagere inkomens of hogere leeftijd zelf honderden euro’s moeten betalen voor een vaccin, ontstaat feitelijk tweedeling in de zorg.”

Pijler van de samenleving

Daar komt bij dat de maatschappelijke baten van vaccinatie onvoldoende worden meegewogen, stelt Bisschops. “Ouderen zijn niet alleen zorggebruikers, maar ook mantelzorgers, vrijwilligers en een onmisbare pijler van onze samenleving. Investeren in hun gezondheid betekent investeren in draagkracht, samenhang en de betaalbaarheid van de zorg.”

Juist daarom is de brede aandacht in de Kamer meer dan gerechtvaardigd, stelt Bisschops. “De vraag is niet óf het gordelroosvaccin werkt: dat staat vast. De vraag is of we bereid zijn de logische stap te zetten: zorg voor eerlijke, brede toegang voor alle ouderen die risico lopen. Wie deze lakmoesproef serieus neemt, kan maar één conclusie trekken: laat preventie niet afhangen van leeftijdsgrenzen, maar van behoefte en effectiviteit!”

► Lees hier de Position Paper SeniorenNetwerkNL over belang van vaccineren voor ouderen